حمد منصوری ماتک، استاد حوزه و دانشگاه و کارشناس فرق و ادیان، در تبیین راهبرد استکبار برای سلطه بر ملت‌ها گفت: دشمن پیش از هر چیز انسجام داخلی جوامع را هدف می‌گیرد؛ اختلاف‌ها را به شکاف تبدیل می‌کند، اعتماد عمومی را می‌فرساید و بذر ناامیدی و بدبینی می‌پراکند. به گفته او، قرآن کریم همین راهبرد را در رفتار فرعون به تصویر کشیده است؛ آنجا که برای تحکیم سلطه خود مردم را دسته‌دسته کرد و جامعه را به تفرقه کشاند: «وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعًا» (قصص، ۴).

این کارشناس دینی با اشاره به تکرار این الگو در تاریخ افزود: فرعون در زمین برتری‌جویی کرد و مردم آن را به گروه‌های مختلف تقسیم نمود؛ گروهی را به استضعاف کشاند، پسرانشان را سر می‌برید و زنانشان را زنده نگه می‌داشت؛ او از فسادگران بود (قصص، ۴). تعبیر «وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعًا» نشان می‌دهد که تفرقه‌افکنی و قطعه‌قطعه کردن جامعه، یکی از ابزارهای تثبیت قدرت فرعونی بود.

او با تأکید بر اینکه این منطق در طول تاریخ با شکل‌ها و ابزارهای مختلف تکرار شده است، گفت: ایجاد اختلاف میان اقوام، مذاهب، گروه‌های سیاسی و طبقات اجتماعی و تبدیل تفاوت‌های طبیعی و قابل مدیریت به دشمنی و تقابل، همواره در خدمت قدرت‌های سلطه‌جو قرار داشته است. امروز نیز در کنار فشار اقتصادی، تهدید نظامی و جنگ روانی، تفرقه‌افکنی و تخریب سرمایه‌های مشترک اجتماعی از ابزارهای اصلی تقابل با ملت ایران است.

در برابر این سیاست، قرآن کریم وحدت و همبستگی را یک ضرورت ایمانی و اجتماعی معرفی می‌کند: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»؛ همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید (آل‌عمران، ۱۰۳). همچنین با هشدار نسبت به پیامدهای اختلاف می‌فرماید: «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ»؛ با یکدیگر نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت و هیبت شما از میان می‌رود (انفال، ۴۶).

این آیه رابطه مستقیم میان تفرقه و کاهش قدرت جمعی را آشکار می‌سازد. اختلاف نظر در هر جامعه‌ای طبیعی است؛ اما هنگامی که اختلاف به نزاع، دشمنی، بی‌اعتمادی و تخریب متقابل تبدیل شود، نتیجه آن تضعیف توان ملی و فراهم شدن زمینه نفوذ دشمن خواهد بود.

یکی از عرصه‌هایی که دشمن برای ایجاد شکاف اجتماعی بر آن سرمایه‌گذاری می‌کند، فضای رسانه‌ای و جنگ روایت‌هاست. در این میدان، برخی جریان‌های دین‌ستیز و تریبون‌های آتئیستی با برجسته‌سازی تعارض‌ها، تعمیم خطاهای برخی دینداران به اصل دین، تخریب نهادهای دینی و القای ناکارآمدی باورهای مذهبی می‌کوشند میان نسل جوان و هویت اعتقادی و فرهنگی جامعه فاصله ایجاد کنند.

این جریان‌ها گاهی با برجسته‌سازی اختلافات مذهبی، گاهی با تبدیل نقدهای اجتماعی به نفی کلی دین و گاهی با ایجاد تقابل میان نسل جوان و نسل‌های پیشین، زمینه بی‌اعتمادی و گسست اجتماعی را فراهم می‌کنند. خطر اصلی آنجاست که اختلافات واقعی و قابل حل، به ابزاری برای تخریب سرمایه اجتماعی و تضعیف هویت مشترک تبدیل شوند.

آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای در پیام‌های خود بارها وحدت و انسجام ملی را از مهم‌ترین الزامات عبور از شرایط دشوار و مقابله با توطئه‌های دشمن دانسته‌اند. ایشان در تبیین نقشه دشمن پس از ناکامی‌های نظامی و فشارهای اقتصادی و تبلیغاتی، بر تلاش برای ایجاد تفرقه و تجزیه اجتماعی تأکید کرده و خواستار مراقبت همگانی از وحدت صفوف ملت شده‌اند.

ایشان در بخشی از پیام خود در ۷ خرداد ۱۴۰۵ تصریح کرده‌اند: «لازم است تک‌تک جان‌فدایانی که دلشان برای اسلام و انقلاب یا استقلال و سربلندی ایران می‌تپد، از این پس بیش از پیش برای پاسداری از وحدت صفوف منسجم و به‌هم‌پیوسته ملت اهتمام ورزند و اختلافات غیرموجه و حتی موجه را به تنازع و تفرقه تبدیل نکنند و قولاً و عملاً مظهر انسجام و یکپارچگی ملت باشند». این بیانات صرفاً توصیه‌ای اخلاقی برای کاهش اختلافات نیست؛ بلکه تبیین یک ضرورت راهبردی برای حفظ قدرت ملی است.

نخستین ضرورت در این مسیر، پرهیز از اختلاف‌افکنی است. نقد و مطالبه‌گری حق مردم است؛ اما نباید به تخریب شخصیت‌ها، برچسب‌زنی، اتهام‌پراکنی و ایجاد دشمنی میان اقشار جامعه تبدیل شود. قرآن می‌فرماید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ»؛ مؤمنان برادر یکدیگرند، پس میان برادران خود اصلاح و آشتی برقرار کنید (حجرات، ۱۰).

دوم، مقابله آگاهانه با جنگ رسانه‌ای است؛ جوانان باید در برابر اخبار جعلی، شایعه‌پراکنی، روایت‌های تحریف‌شده و عملیات روانی هوشیار باشند و هر محتوایی را بدون بررسی منبع و اعتبار آن نپذیرند.

سوم، تقویت و استمرار حضور در تجمعات شبانه و نمایش همبستگی ملی است. حضور آگاهانه، پرشور و مستمر مردم، به‌ویژه جوانان، در تجمعات شبانه، فرصتی برای نمایش وحدت ملی، تجدید عهد با آرمان‌های انقلاب اسلامی و اعلام حمایت از ولایت و استقلال کشور است. این اجتماعات افزون بر تقویت روحیه همبستگی و امید اجتماعی، پیام روشنی از ایستادگی ملت در برابر تهدیدها و فشارهای دشمنان به همراه دارد. تشویق به حضور گسترده و مسئولانه در این اجتماعات، حفظ شور و نشاط انقلابی و تبدیل آن به سرمایه‌ای برای انسجام ملی، از ضرورت‌های مقابله با راهبرد تفرقه‌افکنانه استکبار است.

چهارم، مسئولیت‌پذیری و جهاد عملی مسئولان در برابر دشمن و مشکلات داخلی است. مقابله با استکبار تنها به حضور و ایستادگی مردم محدود نمی‌شود؛ مسئولان نیز باید با روحیه جهادی، اقدام به‌موقع و پاسخ‌گویی در برابر مطالبات مردم، در خط مقدم این مقابله باشند. مبارزه جدی با تورم، گرانی، فساد، تبعیض و ناکارآمدی، حمایت از معیشت خانواده‌ها و رفع مشکلات اقتصادی، بخشی از جهاد عملی در برابر دشمن است. همچنین باید با هوشیاری و اقدام قانونی، با نفوذ، خیانت و فعالیت عوامل و مزدوران دشمن در داخل کشور مقابله کرد. تقویت اعتماد عمومی و نشان دادن کارآمدی نظام در حل مسائل مردم، از مهم‌ترین راه‌های خنثی‌سازی توطئه‌های دشمن برای ایجاد نارضایتی، ناامیدی و شکاف اجتماعی است.

پیام ۱۳ آبان در این چارچوب روشن است: در برابر دشمن، اختلاف‌ها را به تفرقه تبدیل نکنیم و با وحدت مردم، مسئولیت‌پذیری مسئولان و جهاد برای حل مشکلات کشور، راه نفوذ و سلطه را ببندیم.