حجت‌الاسلام والمسلمین سید حسن میرمعزی، مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت، صبح یکشنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه استان قم، روند تدوین چشم‌انداز جدید حوزه‌های علمیه را تشریح کرد. او با اشاره به پایان دوره چشم‌انداز پیشین در سال ۱۴۰۴ گفت از ابتدای همان سال ضرورت تدوین سندی تازه برای دوره آینده در پژوهشکده مطرح و برای تصمیم‌گیری به شوراهای مرتبط پیشنهاد شد.
وی افزود وقوع حوادث سال ۱۴۰۴ و جنگ تحمیلی موجب تأخیر در آغاز طرح شد؛ تا اینکه در بهمن همان سال شورای عالی حوزه‌های علمیه تدوین چشم‌انداز جدید را تصویب کرد و مدیریت حوزه‌های علمیه اجرای این مأموریت را به پژوهشکده مطالعات راهبردی ابلاغ کرد.
پس از ابلاغ، اقدامات مقدماتی برای طراحی چارچوب علمی و اجرایی آغاز شد و شورای علمی ویژه‌ای با حضور نمایندگان بخش‌های مرتبط در مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، دفتر برنامه‌ریزی و نظارت، دبیرخانه شورای عالی و جمعی از صاحب‌نظران و متخصصان تشکیل شد. نخستین دستور این شورا تعیین نقشه راه بود و پس از چند جلسه کارشناسی، چارچوب کلی فعالیت‌ها و مراحل اجرای طرح مشخص شد.
میرمعزی با اشاره به ساختار محتوایی سند گفت مطالعات تخصصی در هفت عرصه آموزش، پژوهش، تبلیغ، تهذیب، بین‌الملل، ساختار و تشکیلات و رسانه در دستور کار قرار گرفته است تا متناسب با شرایط موجود و تحولات پیش‌رو، چشم‌انداز هر بخش تدوین شود. برای هر عرصه یک طرح پژوهشی مستقل شامل مطالعات محیط‌شناسی و آینده‌پژوهی تعریف شده و نتایج آن مبنای تدوین چشم‌اندازهای تخصصی خواهد بود.
به گفته مدیر پژوهشکده، مجموعه این مطالعات و اسناد تخصصی در قالب چارچوبی مشخص تجمیع می‌شود تا علاوه بر تعیین چشم‌انداز کلان حوزه‌های علمیه، مسیر و جهت‌گیری‌های آینده در هر یک از عرصه‌های هفت‌گانه مأموریتی و فعالیتی حوزه به‌صورت مستقل تبیین شود. مسئولیت هدایت طرح کلان به بهروز لک، استاد تمام علوم سیاسی و از متخصصان آینده‌پژوهی و چشم‌اندازنویسی، سپرده شده و او راهبری تیم علمی و پژوهشی را بر عهده دارد.
وی ادامه داد برای اجرای طرح، محققان مورد نیاز در هر یک از هفت عرصه تعیین شده‌اند و پس از تدوین طرح‌های پژوهشی، فعالیت‌های علمی و مطالعاتی در بخش‌های مختلف آغاز شده است. برای هر عرصه نیز کمیته علمی جداگانه‌ای تشکیل شده تا طرح‌ها با مشارکت مسئولان و متخصصان همان بخش بررسی و تصویب شود؛ در ترکیب این کمیته‌ها معاون مربوطه و مدیر مطالعات آن بخش در کنار جمعی از استادان و صاحب‌نظران حضور دارند.
میرمعزی با تشریح منابع و روش‌های پژوهش اظهار کرد بررسی اسناد بالادستی هر عرصه از محورهای اصلی مطالعات است و محققان با تحلیل مضمون این اسناد، جهت‌گیری‌ها، سیاست‌ها و محتوای مرتبط با تدوین چشم‌انداز را استخراج می‌کنند. مطالعات پیشین نیز بررسی می‌شود و یافته‌های آن در کنار سایر روش‌های گردآوری اطلاعات مبنای تدوین چشم‌اندازهای تخصصی قرار می‌گیرد.
او افزود مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با صاحب‌نظران هر حوزه بخش دیگری از فرایند پژوهش است و در هر طرح دست‌کم ۳۰ نفر از افراد مطلع و متخصص برای مصاحبه در نظر گرفته شده‌اند. محتوای این مصاحبه‌ها با روش تحلیل مضمون بررسی می‌شود تا دیدگاه‌های کارشناسی به‌صورت روشمند در تدوین چشم‌انداز مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته وی، پرسش‌نامه‌هایی نیز برای دریافت دیدگاه مخاطبان اصلی چشم‌انداز طراحی شده که طلاب، فضلا و استادان حوزه‌های علمیه را دربرمی‌گیرد. دریافت دیدگاه این گروه‌ها در کنار بررسی اسناد بالادستی، مطالعات پیشین و مصاحبه‌های تخصصی از بخش‌های پیش‌بینی‌شده در فرایند پژوهش است و نتایج آن در تدوین سند نهایی به کار می‌رود.
مدیر پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت درباره تأثیر شرایط پیش‌آمده بر زمان‌بندی طرح گفت اگرچه قرار بود فرایند از ابتدای سال ۱۴۰۴ آغاز شود، تصویب طرح در بهمن‌ماه و وقوع جنگ تحمیلی در نهم اسفندماه روند فعالیت‌های علمی را با محدودیت و وقفه مواجه کرد. با این حال اعضای تیم پژوهشی تلاش کردند کار تدوین چشم‌انداز را تا حد امکان پیش ببرند و روند اجرای پروژه متوقف نماند.
وی با بیان اینکه تدوین چشم‌انداز جدید در حال پیگیری است، گفت با وجود تأخیر در مراحل آغازین تلاش می‌شود مطالعات و اقدامات مورد نیاز در زمان تعیین‌شده تکمیل شود. میرمعزی ابراز امیدواری کرد چشم‌انداز جدید حوزه‌های علمیه تا دی‌ماه تدوین و برای بررسی و تصویب به شورای عالی حوزه‌های علمیه و دبیرخانه این شورا ارائه شود.
او در پایان تأکید کرد تدوین سند چشم‌انداز مستلزم مطالعات تخصصی در حوزه‌های مختلف است؛ در این پروژه ضمن تدوین چشم‌انداز کلان حوزه‌های علمیه، هفت چشم‌انداز تخصصی برای عرصه‌های اصلی مأموریتی و فعالیتی حوزه تدوین می‌شود تا مجموعه این اسناد چارچوب مورد نظر برای ترسیم آینده حوزه‌های علمیه را تشکیل دهد.
دیدگاه‌ها
نخستین دیدگاه را شما ثبت کنید.